ນັກວິທະຍາສາດເຕືອນ ພາວະໂລກຮ້ອນກຳລັງເພີ່ມຄວາມສ່ຽງໄພພິບັດໃນເທືອກເຂົາຫິມາໄລ ທັງນ້ຳທ່ວມຊັບພະລັນ, ດິນເຈື່ອນ, ຫິມະຖະຫລົ່ມ ແລະ ການພັງທະລາຍຂອງທານນ້ຳແຂງ ແຕ່ກໍຍັງບໍ່ຊີ້ແຈ້ງວ່າ ນ້ຳທ່ວມໃນເນປານເກີດຈາກໂລກຮ້ອນໂດຍກົງ.
ເຫດອຸທົກກະໄພຄັ້ງໃຫຍ່ໃນເນປານ ແລະ ພື້ນທີ່ໃກ້ຄຽງຂອງຈີນ ເມື່ອວັນທີ 26 ສິງຫາ ກາຍເປັນອີກໜຶ່ງສັນຍານເຕືອນເຖິງຄວາມເປາະບາງຂອງຊຸມຊົນໃນເທືອກເຂົາຫິມາໄລ ຫຼັງຈາກມວນນ້ຳ, ຕົມ ແລະ ກ້ອນຫີນມະຫາສານໄຫຼທະລັກລົງມາຕາມແມ່່ນ້ຳຫຼາຍສາຍ ຄຣ່າຊີວິດຜູ້ຄົນໄປແລ້ວຫຼາຍກວ່າ 1,000 ລາຍ ແລະ ຍັງມີຜູ້ສູນຫາຍອີກຫຼາຍພັນຄົນ ขณะທີ່ບາງສ່ວນຄາດວ່າ ຍັງຕິດຢູ່ພາຍໃນອຸໂມງຂອງໂຄງການໂຮງໄຟຟ້ານ້ຳຕົກ.
ເຫດການດັ່ງກ່າວເກີດຂຶ້ນຫຼັງຈາກຊັ້ນຫີນ ແລະ ມວນນ້ຳແຂງຈາກທານນ້ຳແຂງເທິງພື້ນທີ່ສູງພັງທະລາຍລົງມາ ເຮັດໃຫ້ເກີດກະແສນ້ຳ ແລະ ເສດຊາກໄຫຼລົງສູ່ພື້ນທີ່ຊຸມຊົນຢ່າງໄວວາ.
ໂລກຮ້ອນເຮັດໃຫ້ຫິມາໄລສ່ຽງໄພພິບັດຫຼາຍຂຶ້ນ
ຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານໄພພິບັດລະບຸວ່າ ເທືອກເຂົາຫິມາໄລກຳລັງเผชิญໄພພິບັດທີ່ເຊື່ອມໂຍງກັນຫຼາຍຂຶ້ນ ໂດຍອຸນຫະພູມທີ່ສູງຂຶ້ນເຮັດໃຫ້ນ້ຳແຂງ ແລະ ທານນ້ຳແຂງເທິງພູລະລາຍ ສົ່ງຜົນໃຫ້ເກີດຄວາມສ່ຽງຕໍ່ດິນເຈື່ອນ, ຫິມະເຈື່ອນ ແລະ ນ້ຳທ່ວມເພີ່ມຂຶ້ນ.
ໃນບາງກໍລະນີ ຫິມະ ຫຼື ນ້ຳແຂງທີ່ເຈື່ອນລົງມາອາດກີດຂວາງເສັ້ນທາງນ້ຳຈົນເກີດເປັນເຂື່ອນທຳມະຊາດ ກ່ອນທີ່ນ້ຳຈະທະລັກອອກມາຢ່າງຊັບພະລັນກາຍເປັນນ້ຳປ່າໄຫຼຫຼາກ ขณะທີ່ຝົນຕົກໜັກຫຼັງເກີດໄພພິບັດຄັ້ງທຳອິດຍັງສາມາດຊ້ຳເຕີມສະຖານະການໃຫ້ຮຸນແຮງຍິ່ງຂຶ້ນ.
ຢ່າງໃດກໍຕາມ ນັກວິທະຍາສາດຢ້ຳວ່າ ຍັງໄວເກີນໄປທີ່ຈະລະບຸໂດຍກົງວ່າ ເຫດໄພພິບັດຄັ້ງລ່າສຸດໃນເນປານມີສາເຫດມາຈາກພາວະໂລກຮ້ອນ ແຕ່ເມື່ອອຸນຫະພູມໂລກເພີ່ມສູງຂຶ້ນຢ່າງໄວວາຈາກການເຜົາໄໝ້ເຊື້ອເພີງຟອດຊິລ ໂອກາດເກີດໄພພິບັດລັກສະນະນີ້ກໍເພີ່ມຂຶ້ນ ໂດຍສະເພາະໃນພື້ນທີ່ເທືອກເຂົາຫິມາໄລ ຢ່າງໃດກໍຕາມກຳລັງອຸ່ນຂຶ້ນໄວກວ່າຫຼາຍພື້ນທີ່ຂອງໂລກ.
ຜູ້ຊ່ຽວຊານຈາກສູນລະຫວ່າງປະເທດເພື່ອການພັດທະນາພູແບບບູລະນາການ ຫຼື ICIMOD ໃນກຸງກາດມານດູ ລະບຸວ່າ ການປ່ຽນແປງສະພາບພູມອາກາດກຳລັງມີບົດບາດ ສຳຄັນຕໍ່ການເກີດໄພພິບັດຊັບຊ້ອນ ໃນພູມິພາກຮິນດູກູຊ-ຫິມາໄລ ຊຶ່ງສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ຊຸມຊົນ ແລະ ໂຄງສ້າງພື້ນຖານໃນພື້ນທີ່ປາຍນ້ຳ.
ທານນ້ຳແຂງລະລາຍໄວ ຄວາມສ່ຽງຍິ່ງເພີ່ມ
ເທືອກເຂົາຮິນດູກູຊ-ຫິມາໄລ ພາດຜ່ານພື້ນທີ່ຂອງອາຟການິສະຖານ, ປາກິສະຖານ, ອິນເດຍ, ເນປານ, ພູຖານ, ບັງກະລາເທດ, ມຽນມາ ແລະ ຈີນ ແລະ ເປັນພື້ນທີ່ທີ່ມີນ້ຳແຂງສະສົມຫຼາຍທີ່ສຸດແຫ່ງໜຶ່ງຂອງໂລກນອກເຂດຂົ້ວໂລກ.
ແມ່່ນ້ຳສາຍສຳຄັນຈຳນວນຫຼາຍມີຕົ້ນກຳເນີດຈາກພູເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ລ້ຽງດູປະຊາກອນເກືອບ 2,000 ລ້ານຄົນ.
ຂໍ້ມູນຈາກນັກວິໄຈດ້ານສະພາບພູມອາກາດລະບຸວ່າ ການສູນເສຍນ້ຳແຂງຈາກທານນ້ຳແຂງໃນພື້ນທີ່ດັ່ງກ່າວເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງໄວວານັບຕັ້ງແຕ່ປີ 2000 ขณะທີ່ການລະລາຍຂອງຊັ້ນດິນເຢືອກແຂງ ຫຼື ເພີມາຟຣອດ (Permafrost) ຍັງອາດເຮັດໃຫ້ພື້ນທີ່ລາດໂນນພູອ່ອນຕົວ ແລະ ເພີ່ມຄວາມສ່ຽງຕໍ່ດິນເຈື່ອນ.
ພາບຖ່າຍດາວເທຽມຫຼັງເຫດການລ່າສຸດຍັງສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ມວນຫີນ ແລະ ນ້ຳແຂງຈາກທານນ້ຳແຂງຂະໜາດມະຫາສານພັງທະລາຍລົງສູ່ຮ່ອມພູ ກ່ອນຍູ້ດັນມວນນ້ຳ ແລະ ຕົມສູງຫຼາຍຊັ້ນອາຄານໄຫຼລົງໄປຍັງຊຸມຊົນທີ່ຢູ່ຫ່າງອອກໄປຫຼາຍກິໂລແມັດ.
ໄພພິບັດຊ້ຳຊາກ ຊຸມຊົນອາດບໍ່ມີເວລາດຳເນີນການຟື້ນຟູ
ຜູ້ຊ່ຽວຊານເຕືອນວ່າ ຊຸມຊົນໃນພື້ນທີ່ຫິມາໄລກຳລັງเผຊີນບັນຫາສຳຄັນ ເພາະຍັງບໍ່ທັນຟື້ນຕົວຈາກໄພພິບັດຄັ້ງກ່ອນ ກໍຕ້ອງเผຊີນກັບໄພພິບັດຄັ້ງໃຫມ່.
ໃນຊ່ວງບໍ່ກີ່ປີທີ່ຜ່ານມາ ພື້ນທີ່ຫິມາໄລເກີດເຫດຮຸນແຮງຫຼາຍຄັ້ງ ທັງນ້ຳທ່ວມເຄດາຣນາດໃນອິນເດຍເມື່ອປີ 2013, ເຫດທານນ້ຳແຂງເຈື່ອນທີ່ຈຳໂມລີໃນປີ 2021 ແລະ ນ້ຳທ່ວມຈາກທະເລສາບທານນ້ຳແຂງແຕກໃນລັດສິກຂິມຂອງອິນເດຍເມື່ອປີ 2023 ຊຶ່ງລ້ວນແຕ່ສ້າງຄວາມສູນເສຍຕໍ່ຊີວິດ ແລະ ທັບສິນຢ່າງມະຫາສານ.
ຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານນະໂຍບາຍສະພາບພູມອາກາດຂອງເນປານເຕືອນວ່າ ໃນບາງພື້ນທີ່ຂີດຈຳກັດຂອງການປັບຕົວອາດຖືກກ້າວຂ້າມໄປແລ້ວ ຈົນການສ້າງເຮືອນ, ຖະໜົນ, ຂົວ ຫຼື ໂຄງສ້າງພື້ນຖານຄືນມາໃໝ່ອາດບໍ່ແມ່ນທາງເລືອກທີ່ປອດໄພອີກຕໍ່ໄປ ແລະ ອາດຈຳເປັນຕ້ອງຍ້າຍຊຸມຊົນໄປຍັງພື້ນທີ່ທີ່ມີຄວາມສ່ຽງຕ່ຳກວ່າ.
ເຕືອນໄພຢ່າງດຽວອາດບໍ່ພຽງພໍ
ເຖິງແມ່ນເນປານຈະມີລະບົບແຈ້ງເຕືອນໄພຜ່ານຂໍ້ຄວາມໂທລະສັບມືຖື ແຕ່ຜູ້ຊ່ຽວຊານລະບຸວ່າ ລະບົບດັ່ງກ່າວຍັງມີຂໍ້ຈຳກັດ ໂດຍປະຊາຊົນບາງສ່ວນເປັນນັກທ່ອງທ່ຽວ ຫຼື ແຮງງານຂ້າມຊາດທີ່ບໍ່ເຂົ້າໃຈພາສາເນປານ ขณะທີ່ບາງຄົນປະເມີນຄວາມຮຸນແຮງຂອງໄພຕ່ຳເກີນໄປ.
ໃນການຮັບມືກັບໄພພິບັດໃນອະນາຄົດ ຜູ້ຊ່ຽວຊານສະເໜີໃຫ້ພັດທະນາລະບົບເຕືອນໄພທີ່ລະບຸຢ່າງຈະແຈ້ງວ່າ ປະຊາຊົນຄວນປະຕິບັດຕົວແນວໃດ ບໍລິບວນລວມເຖິງເຂັ້ມງວດເລື່ອງການໃຊ້ປະໂຫຍດທີ່ດິນ, ປະເມີນຄວາມສ່ຽງຫຼາຍດ້ານກ່ອນອນຸມັດໂຄງການກໍ່ສ້າງ ແລະ ເພີ່ມລະບົບຕິດຕາມສະຖານະການຂ້າມແດນລະຫວ່າງປະເທດໃນພູມິພາກ.
ເນປານປ່ອຍກ໊າຊເຮືອນກະຈົກໜ້ອຍ ແຕ່ຮັບຜົນກະທົບໜັກ
ขณะທີ່ເນປານເປັນໜຶ່ງໃນປະເທດທີ່ປ່ອຍກ໊າຊເຮືອນກະຈົກໃນສັດສ່ວນຕ່ຳຫຼາຍ ໂດຍມີສ່ວນຕໍ່ການປ່ອຍກ໊າຊເຮືອນກະຈົກຂອງໂລກນ້ອຍກວ່າ 0.1% ແຕ່ກັບຕ້ອງเผຊີນຜົນກະທົບຮຸນແຮງຈາກການປ່ຽນແປງສະພາບພູມອາກາດ.
ຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານສະພາບພູມອາກາດຂອງເນປານຊີ້ວ່າ ປະເທດທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຢ່າງໜັກຈາກໂລກຮ້ອນຄວນໃຊ້ເຫດການຄັ້ງນີ້ເປັນແຮງຍູ້ດັນໃຫ້ທົ່ວໂລກເລ່ງຫຼຸດການປ່ອຍຄາບອນ ໂດຍສະເພາະຈາກການໃຊ້ເຊື້ອເພີງຟອດຊິລ.
ໂດຍເຫດການນ້ຳທ່ວມ ແລະ ດິນເຈື່ອນຄັ້ງລ່າສຸດ ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນໂສກນາດຕະກຳຂອງເນປານເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງເປັນສັນຍານເຕືອນວ່າ ເມື່ອໂລກຍັງຄົງຮ້ອນຂຶ້ນ ພູມິພາກທີ່ເປາະບາງຢ່າງເທືອກເຂົາຫິມາໄລອາດຕ້ອງเผຊີນກັບໄພພິບັດທີ່ເກີດດູກວ່າເກົ່າ, ຮຸນແຮງຂຶ້ນ ແລະ ຊັບຊ້ອນຂຶ້ນ ຈົນການຟື້ນຟູຫຼັງໄພພິບັດຄັ້ງໜຶ່ງອາດບໍ່ທັນກ່ອນທີ່ໄພພິບັດຄັ້ງໃໝ່ຈະມາເຖິງ.
