ອົງການອະນາໄມໂລກ (WHO) ຈັດໃຫ້ໄວຣັສນິປາເປັນໜຶ່ງໃນ “ພະຍາດທີ່ຕ້ອງໃຫ້ຄວາມສຳຄັນເປັນລຳດັບຕົ້ນໆ” ເນື່ອງດ້ວຍທ່າແຮງໃນການກໍ່ໃຫ້ເກີດການລະບາດໃຫຍ່ ແລະ ປັດຈຸບັນຍັງບໍ່ມີວັກຊີນປ້ອງກັນ ຫຼື ຢາຮັກສາທີ່ສະເພາະເຈາະຈົງສຳລັບມະນຸດ
ສາເຫດ ແລະ ການແຜ່ລະບາດ ໃຜຄືພາຫະຕົວຈິງ?
ພາຫະຕາມທຳມະຊາດຂອງໄວຣັສນິປາຄື “ໂຕເຈຍທີ່ກິນໝາກໄມ້” ໂດຍສະເພາະ ໂຕເຈຍແມ່ໄກ່ (Pteropus) ເຊື້ອໄວຣັສຈະອາໄສຢູ່ໃນຕົວຄ້າງຄາວໂດຍທີ່ຄ້າງຄາວບໍ່ສະແດງອາການເຈັບປ່ວຍ ແຕ່ສາມາດແຜ່ເຊື້ອຜ່ານສິ່ງຄັດຫຼັ່ງ ເຊັ່ນ: ນ້ຳລາຍ ປັດສະວະ ຫຼື ອຸດຈະຈາລະ.
ຊ່ອງທາງການຕິດຕໍ່ທີ່ຄວນລະວັງ
- ຈາກສັດສູ່ຄົນ: ການສຳຜັດໂດຍກົງກັບສັດທີ່ຕິດເຊື້ອ (ໝູ, ໂຕເຈຍ) ຫຼື ການກິນໝາກໄມ້ທີ່ປົນເປື້ອນນ້ຳລາຍ ຫຼື ປັດສະວະຂອງຄ້າງຄາວ ເຊັ່ນ: ຫມາກມ່ວງ ໝາກພ້າວ ຫຼື ໝາກໄມ້ທີ່ມີຮອຍແທະ
- ຈາກຄົນສູ່ຄົນ: ຜ່ານການສຳຜັດໃກ້ຊິດກັບສານຄັດຫຼັ່ງຂອງຜູ້ປ່ວຍ ເຊັ່ນ: ນ້ຳມູກ ນ້ຳລາຍ ຫຼື ເລືອດ ມັກພົບໃນກຸ່ມຜູ້ດູແລຜູ້ປ່ວຍໃກ້ຊິດ ຫຼື ບຸກຄະລາກອນທາງການແພດ
- ການບໍລິໂພກ: ການດື່ມນ້ຳໝາກໄມ້ທີ່ເກັບດ້ວຍວິທີການທີ່ບໍ່ສະອາດ ແລະ ປົນເປື້ອນເຊື້ອຈາກຄ້າງຄາວ
ກວດອາການ “ໄວຣັສນິປາ” ສັງເກດແນວໃດວ່າຕິດເຊື້ອ?
ໄລຍະຟັກຕົວຂອງໂຣກມັກຢູ່ທີ່ 4-14 ມື້ ແຕ່ອາດນານໄດ້ເຖິງ 45 ມື້ ໂດຍອາການສາມາດແບ່ງອອກໄດ້ເປັນຫຼາຍລະດັບ ດັ່ງນີ້:
ອາການເລີ່ມຕົ້ນ (ຄ້າຍໄຂ້ຫວັດໃຫຍ່)
- ມີໄຂ້ສູງ ປວດຫົວ
- ປວດເມື່ອຍກ້າມຊີ້ນ
- ເຈັບຄໍ ອາເຈຍນ
- ໄອ ເຫນື່ອຍຫອບ
ອາການຮຸນແຮງ (ລະບົບປະສາດຖືກທຳລາຍ)
ຫາກເຊື້ອລຸກລາມຈະເຂົ້າສູ່ພາວະ ສະໝອງອັກເສບ (Encephalitis) ເຊິ່ງມີອາການເດັ່ນຊັດຄື:
- ງ່ວງຊຶມ ສັບສົນ ມຶນງົງ
- ຊັກກະຕຸກ
- ໝົດສະຕິ ຫຼື ເຂົ້າສູ່ພາວະໂຄມ່າພາຍໃນ 24-48 ຊົ່ວໂມງ
- ໃນລາຍທີ່ລອດຊີວິດ ອາດມີຄວາມຜິດປົກກະຕິທາງລະບົບປະສາດຫຼົງເຫຼືອຢູ່ ເຊັ່ນ: ອາການບຸກຄະລິກກະພາບປ່ຽນ ຫຼື ອາການຊັກຕໍ່ເນື່ອງ
ຄວາມຮຸນແຮງທີ່ໜ້າກົວ: ອັດຕາການເສຍຊີວິດສູງເຖິງ 75%
ສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ທົ່ວໂລກຫວາດຫວັ່ນໄວຣັສນິປາ ຄື ຄວາມຮຸນແຮງຂອງໂຣກ ຈາກສະຖິຕິການລະບາດໃນຫຼາຍພື້ນທີ່ພົບວ່າມີອັດຕາການເສຍຊີວິດ (Case Fatality Rate) ສູງເຖິງ 40% – 75% ຂຶ້ນຢູ່ກັບຂີດຄວາມສາມາດທາງການແພດໃນພື້ນທີ່ນັ້ນໆ ເຊິ່ງຖືວ່າສູງກວ່າໂຣກໂຄວິດ-19 ຫຼາຍເທົ່າຕົວ
ວິທີປ້ອງກັນ ແລະ ເຝົ້າລະວັງຕົນເອງໃຫ້ປອດໄພ
ໃນປັດຈຸບັນຍັງບໍ່ມີວັກຊີນສຳລັບມະນຸດ ການປ້ອງກັນທີ່ດີທີ່ສຸດຄື ການຫຼຸດຄວາມສ່ຽງຈາກການສຳຜັດເຊື້ອ.
ເຖິງແມ່ນໃນປັດຈຸບັນປະເທດລາວຈະຍັງບໍ່ມີການລາຍງານພົບຜູ້ຕິດເຊື້ອໄວຣັສນິປາໃນມະນຸດ ແຕ່ເນື່ອງຈາກປະເທດລາວມີຄ້າງຄາວແມ່ໄກ່ເຊິ່ງເປັນພາຫະອາໄສຢູ່ ກະຊວງສາທາລະນະສຸກຈຶ່ງໄດ້ມີການເຝົ້າລະວັງຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ສິ່ງສຳຄັນທີ່ສຸດຄື “ການບໍ່ປະມາດ” ຫາກມີອາການໄຂ້ສູງຮ່ວມກັບປະຫວັດການສຳຜັດສັດ ຫຼື ກິນໝາກໄມ້ຕ້ອງສົງໄສ ຄວນຮີບພົບແພດ ແລະ ແຈ້ງປະຫວັດໂດຍລະອຽດທັນທີ
ທີ່ມາ: CDC, WHO, ສະມາຄົມໂຣກຕິດເຊື້ອໃນເດັກແຫ່ງປະເທດໄທ
